In alle geledingen van de maatschappij hakt de coronacrisis er deze dagen stevig in. Ook in de uitvaartbranche is dat niet anders. De Meetjeslandse uitvaartondernemers doen hun uiterste best om alles zo menselijk en geordend mogelijk te laten verlopen. Ze hebben het druk, niet zozeer omwille van overlijdens ten gevolge van Covid, maar vooral door de beperkende maatregelen waarmee zij en de nabestaanden worden geconfronteerd.

Voor mensen die iemand verliezen, verloopt het afscheid nu plots heel anders dan in normale tijden. Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, moeten afscheidsplechtigheden plaatsvinden in beperkte familiekring. In kerk, aula of crematorium mogen slechts hooguit vijftien personen de plechtigheid bijwonen. De regels van ‘social distancing’ moeten daarbij steeds gerespecteerd worden. 

Schrijnende regels
De opgelegde regels zijn schrijnend voor de nabestaanden. Er mag niet gecondoleerd worden. De offergang verloopt zonder handoplegging. Er vindt geen eucharistie meer plaats en koffietafels mogen niet meer georganiseerd worden. Ook in het funerarium gelden strenge veiligheidsvoorschriften. Zo mag enkel familie van de eerste en tweede graad op afspraak de overledene begroeten. 
“Voor families is het momenteel heel moeilijk om afscheid te nemen”, zegt Carine Huyghe, samen met haar dochter Stefanie Tieberghien de drijvende kracht achter Rouwcentrum Tieberghien in Eeklo.  “De coronacrisis vergt veel creativiteit van de begrafenisondernemers. Aangezien de nabestaanden van iemand die overledenen is aan COVID-19 de overledene niet meer kunnen begroeten, plaatsen we bijvoorbeeld veel meer persoonlijke zaken als foto’s bij de kist. Ook het regelen en plannen van de begrafenis verloopt heel anders. De overbrenging van een overledene met COVID-19 gebeurt bij ons door een gespecialiseerd team, die daarvoor de nodige beschermingspakken ter beschikking heeft. In normale tijden nemen wij dat voor onze rekening”, aldus Stefanie Tieberghien

Nieuwe procedures
Uiteraard volgen begrafenisondernemers de veiligheidsmaatregelen strikt op. Ook het contact met de families verloopt heel anders. Zo mogen slechts een tweetal personen bij hen op gesprek komen. Ze dragen daarbij steeds een mondmasker en iedereen blijft op een veilige afstand van elkaar.
Ook bij Uitvaartmussche.be (Lievegem & Gent) moeten ze wegens de coronacrisis hun werkwijze helemaal aanpassen. 
Hendrik Mussche: “Toen de overheid iedereen (im)mobiliseerde met strenge maatregelen wisten we dat het ook bij ons in België best wel ernstig kon worden. Op vrijdag 13 maart hebben we met onze medewerkers een vergadering gehad om ze te briefen welke procedures wij zouden volgen bij het ophalen en verzorgen van overledenen, al dan niet besmet met het virus, en met zo weinig mogelijk fysiek contact met de getroffen families.” 

Piek in overlijdens
“We zaten niet direct in de eerste vuurlinie wat ons de tijd gaf om ons goed voor te bereiden en te bevoorraden met de voorhanden zijnde beveiligingsmaterialen”, aldus nog zaakvoerder Mussche. “Persoonlijk was het voor ons kalmer dan in andere jaren in de maand maart…. Dit is echter volledig gekeerd sinds 30-31 maart… Op 10 april zaten we reeds aan hetzelfde aantal overledenen als vorig jaar in gans de maand april. Het is overduidelijk COVID-19 dat voor de piek zorgt.”

Zo persoonlijk mogelijk
Binnen dit strenge kader proberen de ondernemers nog steeds een zo persoonlijk mogelijk afscheid aan te bieden. Ook met 10 personen kan een plechtigheid erg waardevol zijn. 
Johan Borgonjon (De Crypte, Adegem): “Moeilijk wordt het als men binnen de innercircle van een familie ‘lotje trek’ moet gaan doen om te bepalen wie wel en wie niet naar de uitvaart van oma mag komen. Nabestaanden hebben wel opvallend veel begrip voor de maatregelen die nu gelden. Ze zijn over het algemeen ook zelf voldoende voorzichtig (angstig?) en wensen in de eerste plaats geen anderen in gevaar te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat wij in de uitvaartzorg (nog) niet het zwaarste onder druk staan, als ik de opofferingen zie van zorgverleners in woonzorgcentra en ziekenhuizen; voor de thuisverpleging en iedereen die aan huis mensen bijstaat…. ”

Onwezenlijke tijden
“Over het algemeen genomen hebben de families begrip voor de maatregelen van de overheid”, klinkt het bij Filip en Patricia van Rouwcentrum Colmann in Maldegem. “Uiteraard zijn het voor mensen die afscheid moeten nemen onwezenlijke tijden. Een overlijden is in tijden van coronacrisis nog ingrijpender dan anders. Op dergelijke momenten hebben mensen behoefte aan affectie. Wanneer je elkaar geen schouderklopje meer kunt geven of elkaar eens niet goed kunt vastnemen, dan blijft dat lange tijd nazinderen. Ook het in acht nemen van de veiligheidsmaatregelen om besmetting te voorkomen, brengt een zekere druk met zich mee. Op dat vlak zijn we als uitvaartonderneming heel dankbaar voor de goede samenwerking met AZ Alma. Om alles op het vlak van veiligheid goed op elkaar af te stemmen, werd al drie keer op een veilige manier vergaderd met de mensen van het ziekenhuis.

Moderne communicatiemiddelen
“Wie afscheid moet nemen van iemand die overleden is aan COVID-19 wordt geconfronteerd met nog dieper verdriet”, zegt Thierry van Smet Uitvaart in Eeklo . 
“Het feit dat nabestaanden hun dierbare overledene niet kunnen groeten, zorgt voor zwaar geëmotioneerde mensen. Ondanks het feit dat het in beperkte kring moet gebeuren, proberen we de mensen zoveel mogelijk bij te staan bij hun rouwverwerking en zetten we meer dan ooit in op een persoonlijk afscheid. We maken daarbij gebruik van de moderne communicatiemiddelen. Zo nemen we foto’s, filmen we de gebedsplechtigheid en streamen we de afscheidsplechtigheid in onze aula. Maar uiteindelijk blijft goed luisteren naar de mensen ook in deze tijden van het allergrootste belang”, besluit de Eeklose uitvaartondernemer.

(Michel Wijne)