Arsène Van Den Bossche, 80 en al 19 jaar gepensioneerd, en echtgenote Godelieve Van Holderbeke (77) hadden zich hun oude dag heel anders voorgesteld.Nu wonen ze in de Oude Boechoutestraat in Bassevelde, maar samen hebben ze 45 jaar lang geboerd in de Zuidstraat in Kaprijke op een hof van een goede 15 hectare met land, varkens en koeien. Kort nadat ze hun boerderij in het jaar 2000 verkochten aan ex-postbode Z.M. (de naam is fictief gehouden en wordt verder stelselmatig afgekort), een amateur-boer naar eigen zeggen, begon de miserie, inmiddels al achttien jaar lang.
Een vooral juridisch en financieel verhaal, met advocaten en rechters, met tussenvonnissen, schadevergoedingen, beslagnames en deurwaarders. Een duur verhaal ook voor beide partijen, al doet ZM ondertussen beroep op een pro deo advocaat en lijkt hij virtueel failliet.

Kwader trouw
Ook het echtpaar Van Den Bossche blijft verbitterd en berooid achter en moet al langer op het voor hun oude dag zorgvuldig voorbehouden spaargeld beroep doen.
Reizen, ook korte vakanties aan zee,  zitten er al lang niet meer  in. En ook de gezondheid lijdt er onder.  Iedere brief in de bus, iedere voordeurbel, iedere onbekende bezoeker wordt argwanig en ongerust bekeken. Rust is er niet meer bij. Stress beheerst al jaren hun verder oncomfortabel leven.
En dat alles omwille van de incorrecte en de kwader trouw-houding van koper ZM die hun leven heeft verwoest door zich niet te houden aan gemaakte financiële afspraken, als pachter de boerenstiel aan onbekwame derden over te laten en iedere poging van het echtpaar Van Den Bossche om hun verpachte gronden te verkopen te boycotten.
“Een regelrechte kl…z…” noemt zoon Van Den Bossche de tegenstrever, en je ziet aan zijn gespannen gezicht dat hij dan nog moeite doet om het schoon te houden…

Opvulgrond
De hoeve van Van Den Bossche was rondom omwald. Om over wat meer aangrenzende grond te kunnen beschikken en meer toegangsmogelijkheden, liet de boer de voor hem overbodige wal opvullen met huisvuil door de gemeente Kaprijke. Dat was toen nog geen probleem en toegelaten want de verbrandingsoven was nog lang niet in het zicht. Opgevulde grond zakt echter stelselmatig en een paar jaar later werden honderden camions met propere en overtollig uitgegraven grond bijgevuld uit de aanleg van de nabijgelegen Expresweg door de aannemer. We zijn halfweg de jaren ’70. Tientallen jaren later zal de vervuilde grond van de gemeenten het echtpaar Van Den Bossche, zich van geen enkel kwaad bewust,  nog zuur opbreken.

Procedures
In 2000 besluit het echtpaar Van Den Bossche (verder als VDB aangeduid) om met pensioen te gaan. Ze kopen een huis in Bassevelde, een achttal kilometer verder en stellen hun hoeve te koop. Ex-postbode ZM koopt de doening en neemt de inboedel en beesten (45 melkkoeien, 95 blauwwitte dikbillen) over. Vijf jaar lang moet de verkoper op zijn - in deeltjes afbetaalde - betaling wachten. Ondertussen is de politie al moeten tussenkomen omdat niet betaald landbouwers alaam was verdwenen zonder betalen
In 2004 wil de kersverse koper een stal bouwen op de deels opgevulde wal. Ovam wordt ingeschakeld en stuit enkele meters diep op vervuilde ondergrond. Na een lang proces veroordeelt de rechtbank het echtpaar Van Den Bosssche tot een schadevergoeding van 565.000 euro, te betalen aan ZM. Dit bedrag is bijna viermaal de som die voor de boerderij was betaald…
Van Den Bossche die dit bedrag niet kan betalen betrekt de gemeente Kaprijke in de zaak om hen te dwingen mee te betalen voor iets waarvoor de gemeente verantwoordelijk was. De gemeente Kaprijke werd in eerste aanleg veroordeeld (vonnis 11 juni 2018) om ¾ te betalen van de schadevergoeding die cliënten aan ZM verschuldigd zijn. Hiertegen werd beroep ingesteld.

Pachtperikelen
Omdat de nieuwe eigenaar ook verzuimt om 4 jaar lang geen pacht te betalen voor de aangrenzende gronden wordt de vrederechter ingeschakeld. We spreken ondertussen al over een (proces) periode van 2004 tot 2017…  Om uit het financiële debacle te komen wil Van Den Bossche ten einde raad zijn 10 hectare land (en zijn miserie méé) verkopen. Een aangestelde beëdigde schatter schat zijn landbouwgrond (niet betrokken in de procedure van vervuiling op 725.000 euro, net niet of nipt genoeg om de schadeclaim en oplopende intresten te betalen. Eén dag voor de openbare verkoping legt een deurwaarder echter in opdracht van ZM beslag op de eigendom en zelfs op een appartement van een der kinderen Van Den Bossche…. De verkoop wordt afgelast. Zoon Dirk krijgt, door toedoen van gans de aanhoudende heisa (zegt hij zelf), een hersentrombose. Hij is dan 56 jaar.
Einde 2018 komt er een uitspraak van de Eeklose vrederechter in verband met de al dan niet verbreking van de pacht ten nadele van ZM. De uitspraak is grotendeels in het voordeel van Van Den Bossche. Maar ZM gaat in beroep met een Pro Deo advocaat. Hij blijkt al een tijdje zelf berooid uit de langdurige procedureslag te komen. Het ingestelde beroep dwingt Van Den  Bossche voor weer een paar jaar uitstel en financiële onzekerheid.

Historiek
De Eeklose vrederechter heeft een groot deel historiek over deze ingewikkelde kwestie overzichtelijk en objectief opgenomen in zijn vonnis. We citeren hieruit een paar passages, die ons wijzer maken.

(Redactie: details en feiten zijn samengevat en namen van betrokkenen worden met initialen aangeduid).

“Partij VDB verkoopt in 2000 de boerderij waarop zij gans hun leven hebben gewerkt aan partij ZM. De bij de boerderij horende gronden, met een opp. van 11 hect. worden 18 jaar verpacht aan ZM. Naar VDB voorhoudt moet van in den beginne duidelijk zijn geweest dat ZM niet vertrouwd was met de boerenstiel en op een bijzondere onproductieve manier te werk ging.
“In 2002 laat ZM graafwerken uitvoeren op de door hem aangekochte boerderij, voor de fundering van een op te richten stal. Daarbij komt een zeer aanzienlijke hoeveelheid huisvuil aan het licht. Naar blijkt was de vroegere boerderij omwald, welke eind de jaren 70 werd opgevuld met gemeentelijk huisvuil.
Het hof van beroep veroordeelt in 2016 partij VDB om een schadevergoeding van 565.000 € te betalen aan partij ZM. “Gelijklopend is er een discussie over de manier waarop de pachtgronden worden uitgebaat. De vrederechter maakt bij een plaatsbezoek enkele ‘passende bedenkingen’. Zo wordt duidelijk dat het eigenlijke erf, eigendom van ZM, allerminst normaal onderhouden wordt en een bijzonder verwaarloosde indruk geeft. Voor wat de toestand van de pachtgronden betreft wordt het advies gevraagd van een deskundige. In de zitting van 8 januari 2018 geeft ZM persoonlijk toe dat hij de gronden niet zelf bewerkt maar een derde die ook grondbewerkingen doet. Een nieuwe deskundige wordt aangesteld.
“Inmiddels tracht partij ZM betaling te bekomen van de schadevergoeding die door het beroepshof werd toegekend. Partij VDB probeert goederen te gelde te maken om deze schadevergoeding te kunnen betalen. Dit zal leiden tot een resem procedures voor de beslagrechter met als voorwerp en inzet de verkoop van gronden door partij ZM gepacht.
“Partij ZM legt een verzoek neer om de bewuste gronden te mogen inkopen ‘uit de hand’ voor een prijs van 383.250 €. Hierbij wordt de lage verkoopprijs beïnvloed door het gegeven dat de gronden niet vrij zijn maar verpacht aan hem zelf, die hij voor een aanzienlijke minwaarde wil verwerven.”

Conclusies
Vooraleer een uitspraak te doen lanceert de vrederechter vooreerst enkele conclusies gekoppeld aan een paar bedenkingen.
“ZM bewerkt de pachtgronden niet zelf. Hij heeft geen enkele vorm van outillage en is voor iedere vorm van bemesting, grondbewerking, sproeien en oogsten afhankelijk van derden. Qua bedrijfsvoering is het rendement een flop. ZM zit financieel in slechte papieren. De teelt is eigendom van zij die de grond bewerken. De persoonlijke exploitatie is een essentiële verplichting voor de pachter, wat hier niet het geval is. Partij ZM haalt steevast de problematiek van de bodemverontreiniging met huisvuil aan als belemmering voor een normale exploitatie. Dit klopt helemaal niet. De pachtgronden zijn niet gehypothekeerd door afval in de grond in tegenstelling tot het erf zelve.
“Men stelle het zich voor: partij VDB verkoopt zijn boerderij en verpacht alle bijhorende gronden aan dezelfde personen, kopers ZM. VDB heeft bij deze verkoop een fout begaan en moet daardoor een schadevergoeding betalen die groter is dan de verkoopprijs van de boerderij, waarvan de waarde tot nul werd herleid. Om  de schade te betalen moeten zij de verpachte gronden, die slecht worden geëxploiteerd  verkopen. De pachter zou deze gronden voor een waarde van twee derden van de marktprijs willen verwerven omdat er in zijn voordeel een pachtovereenkomst bestaat die echter zonder schroom met de voeten wordt getreden. Partij VDB is op die manier niet alleen zijn boerderij maar ook alle daarbijhorende gronden kwijt en moet een paar honderdduizenden euro schadevergoeding als opleg betalen. Dit druist in tegen ieder gevoel van recht en rechtvaardigheid.”

Vonnis
Na dergelijke vrij objectieve bevinding is het bijna normaal dat de vrederechter besluit dat de pachtovereenkomst moet worden ontbonden en ZM de gronden moet ontruimen binnen de maand.
Maar omdat tegenpartij beroep aantekent zit VDB terug in een patstelling. De beslagrechter zal nu eerst uitspraak moeten doen over het verzoek van ZM om aan zichzelf te “verkopen”. VDB vraagt om het verzoek van ZM af te wijzen, en vraagt ondergeschikt de openbare verkoop aan een vast te stellen markconforme minimumprijs. Intussen werd aan VDB al een bod (vrij van pacht) uitgebracht, voor een prijs van 620.000 €. Bij negatief antwoord rijst de vraag naar het vervolg. Ofwel zal de notaris uiteindelijk toch overgaan tot openbare verkoop, ofwel zal de tegenpartij alsnog een poging ondernemen om de gronden aan zichzelf te verkopen…

Piet De Baets