Bovendien leidt het onderzoek naar de Eeklose Sleutelclub

Moord of ongeval?
De Cramer is op dreef. Tijdens de urenlange ondervragingen van collega onderzoeksrechter Nicole De Wilde legt de spraakvaar over zijn vriend Jespers de ene hallucinante getuigenis na de andere bloot. De Wilde weet niet wat ze hoort. Na de mislukte moordpoging met de autobom beschuldigt De Cramer Jespers nu noch min noch meer van moord op diens vrouw.

Rosine De Sutter was volgens de verklaring van Jespers destijds op 26 juni 1976 jammerlijk verdronken in haar bad, na een vermoeiende tennispartij in de loodhete zon en het nemen van enkele slaappillen in combinatie met sterke drank. De beide echtgenoten leefden wat naast elkaar, maar van ruzie of jaloersheid was nooit sprake. Ze hielden de schijn hoog voor de jonge kinderen in huis.
Niemand had bij het jammerlijke accident toen stilgestaan.
Het leven ging dra verder en kort nadien doet vriendin Clincke haar intrede in de villa.
Maar nu beweert De Cramer bij De Wilde plots dat Jespers zijn vrouw toen moedwillig gedrogeerd had en vervolgens verdronken in haar bad.
Volgens De Cramer belde Jespers hem die avond op met de mededeling dat hij dringend moest komen.
Toen De Cramer het huis betrad, stond Jespers op de overloop met zijn half slapende vrouw in zijn armen, liep naar de badkamer en deed de deur op slot. De Cramer, die vermoedde wat de bedoeling was, smeekte hem om ‘het’ niet te doen, maar even later ging de deur terug open en lag Jespers’ vrouw dood in bad.
Dit verhaal wordt later op het proces door de advocaten van de verdediging op hoongelach onthaald. Immers, waarom zou Guy Jespers zijn vriend als een soort getuige bellen vóór hij zijn vrouw had vermoord?
“Hij wist niet dat ik er zo snel al zou zijn”, was het verrassend simpele antwoord van De Cramer. Maar wetsdokters getuigden dat ze geen aanwijzingen voor misdadig opzet vonden, behalve inderdaad een lichte dosis slaapmedicijn, onvoldoende om iemand te verdoven. En had Jespers bij de ondervragingen niet spontaan toegegeven dat zijn vrouw zeer regelmatig slaappillen nam?

Sleutelclub
De zaak-Jespers leidde ook naar het Meetjesland, meer bepaald naar Eeklo. Velen beweren dat hier de ‘sleutel’ (zoek de woordspeling) ligt tot alle geheimen die tijdens het proces niet konden worden opgehelderd.
De Eeklose Sleutelclub was een geheim gezelschap met leden uit de hogere kringen van het Meetjesland. Er zouden onder andere officieren van de toenmalige rijkswacht, magistraten, rijke zakenlui, politici en zelfs ministers lid van geweest zijn.
Door haar beperkt lidmaatschap was de Sleutelclub een verzameling van dichtbevriende koppels. Ze kwamen op geheime locaties in en rond Eeklo in grote privévilla’s bijeen, waar de mannelijke deelnemers willekeurig een kamersleutel uit een hoed kozen, en dan op zoek gingen naar de gesloten kamerdeur waarop de sleutel paste. In die kamer wachtte dan een ‘gewillig’ vrouwelijk lid van deze originele seksclub op haar toevalspartner.
In het Meetjesland gonsde het dra van de roddels en verdachtmakingen. Namen werden gesuggereerd. De pers had er maandenlang een stevige kluif aan.
In een later stadium werden enkele zelfmoordpogingen, echtscheidingen en andere ongevallen in dronken toestand aan de uitspattingen van deze wilde seksfeestjes toegewezen. Maar nooit lekte enig concreet bewijs of aanknopingspunt voor deze geheimdoenerij uit.
Als ondertussen ook de rijkswacht het bestaan van deze louche organisatie aan de oren komt, begint het gerecht er zich mee te moeien. Het dossier komt in handen van onderzoeksrechter Guy Jespers terecht.
Deze moet de omvang van het gebeuren meteen hebben ingeschat, want hij stelt onmiddellijk een zeer discreet onderzoek in. Hij stuurt twee rijkswachters naar verdachte locaties waar de leden vermoedelijk bijeen komen, en laat onopvallend nummerplaten van bezoekers noteren. Wanneer Jespers de lijst doorneemt van de betrokken personen, beslist hij het ganse dossier mee te nemen naar zijn huis. Waarom weet niemand met zekerheid. Of zijn Eeklose vriendin Ghislaine Clincke op dat moment al met hem in contact is, is niet geweten.
Vast staat dat de Sleutelclub een gevaarlijk onderwerp was om over te schrijven. Het stoute Gentse stadsblad Metro kwam destijds (in ’83, vijf jaar na de uitspraak van het proces) met schokkende documenten aanzetten die de denkpiste van een opgezet spel zouden kunnen ondersteunen. Daags nadien werd een brandbom in de redactiekantoren gegooid waarop een groot deel van hun burelen afbrandde. Tevens werd de gehele oplage van Metro in beslag genomen op bevel van toenmalig minister van justitie Willy De Clercq, nadat zijn naam door Metro in verband was gebracht met, jawel, de Eeklose Sleutelclub.
(In de beginperiode van Taptoe verscheen een geruchtmakend artikel over de Eeklose sleutelclub. De uitgever kreeg meteen   met telefonische anonieme bedreigingen af te rekenen).

Jespers’ zwijgt
Op dat zelfde moment is Jespers inmiddels al de meest genoemde  kandidaat voor het ambt van Procureur des Konings, een rechterlijke topfunctie. Toch wordt zijn aanstelling op het laatste moment geweigerd en wordt een Gents vrederechter in zijn plaats benoemd.
Kregen enkele magistraten schrik dat Jespers de namen uit het sleutelclubdossier openbaar zou maken? En wilden ze hem tegenhouden voordat hij het bijna onschendbare ambt van Procureur des Konings zou bekleden?  Of was het professionele jaloezie dat tegen de populaire Jespers speelde?
Tijdens zijn proces dreigt Jespers in een plotse uitbarsting om ‘namen te noemen’, waarop hij prompt door zijn advocaat tot de orde wordt geroepen. Een andere advocaat roept tijdens het proces “Meneer de voorzitter, weet u dat ik onder druk sta van het Parket-Generaal?”, waarop de voorzitter lijkbleek de zitting schorst.
Is die druk van hogerhand de reden voor Jespers’ stilzwijgen? Het is opvallend hoe Jespers zich nauwelijks verdedigt op het proces.
Zelfs vriendin Clincke vertrouwt ons veel later toe dat zij hem zelf diverse keren tot meer verzet heeft aangespoord.

Vraagtekens
Jespers wordt telkens opnieuw geconfronteerd met de zelfverzekerde  en gemakkelijke prater Luc De Cramer, die door alle advocaten van het proces (ook die van Jespers en Van Renterghem) beschreven wordt als ‘een geboren en handig verteller’. Deze trekt op die manier alle aandacht naar zich toe, en zorgt ervoor dat het grootste deel van de beschuldigingen tegen Jespers op zijn eigen vroeger afgelegde verklaringen worden gebaseerd.
Het proces blijkt er een met veel vraagtekens en weinig overtuigend bewijsmateriaal.
Veel gerechtelijke dwalingen komen in dit dossier aan het licht: bepaalde getuigen werden gewoonweg niet gehoord en verklaringen zonder meer weggeklasseerd.  Zo stond op het proces de uitgebrande wagen van Rosine De Sutter als bewijsmateriaal  in de rechtszaal opgesteld.  Maar dra bleek dat de wagen maandenlang onbewaakt op een autokerkhof had gestaan vooraleer door experts grondig onderzocht te zijn. En dus kon tijdens deze periode om het even wie nog om het even wat ‘vlug’ geënsceneerd hebben...
De Cramer speelt het ganse proces lang een dubieuze rol. Gedetineerden vertellen dat hij al zijn beschuldigingen  op slag zou intrekken indien Jespers hem maar vrijpleitte van de diefstal. Dit alles staafde de veronderstelling dat er mogelijk sprake kon zijn van een valselijke ‘combine’ tegen Jespers, iets dat hijzelf ook altijd heeft volgehouden. Speelden De Cramer en het gerecht onder één hoedje om Jespers het zwijgen op te leggen?

Het vonnis
Na negen maanden(!) proces is iedereen zichtbaar uitgeput. Ook bij de leden van de volksjury eist de vermoeidheid zijn tol. Op hun schouders rust nu de zware taak om ‘in eer en geweten’ te beslissen of Guy Jespers, Luc De Cramer en de andere beschuldigden al dan niet schuldig zijn aan de opgesomde aanklachten. Zij trekken zich terug om te beraadslagen.
Het vonnis valt liefst negen uur later, op 21 januari ‘78.
Jespers wordt vrijgesproken van moord (bad), maar schuldig bevonden aan de moordpoging(bom) op zijn vrouw, alsook aan de diefstal van het fortuin van echtpaar Ledoux -Vandenhende.
Hij krijgt voor dit alles twintig jaar.
De Cramer wordt veroordeeld voor diezelfde moordpoging en diefstal en krijgt vijftien jaar toegemeten. Van Renterghem wordt enkel schuldig bevonden aan medeplichtigheid aan de diefstal.
Het vonnis en de strafvordering komen bij de betrokkenen keihard aan. Jespers komt buiten als een gebroken man. Maar ook De Cramer is verrast door de strafmaat, had vrijspraak gepleit en valt enkele momenten later flauw in de kelder van het Gentse Justitiepaleis.
Ook de advocaten reageren teleurgesteld en onthutst. De advocaten van Jespers hadden gehoopt dat de jury geen geloof zou hechten aan de verhaaltjes van ‘fantast’ De Cramer.
Daarover zegt De Cramers advocaat Leo Martens later tegen de reporters van Canvas (zie deel 1 ): “Als je zijn dossier leest, dan moet die man wel geniaal zijn om het allemaal zo te hebben kunnen construeren. Want, als het niet waar is, noem ik het een constructie. En als het een constructie is, noem ik het geniaal.”
Meester Jean Van Londersele, advocaat en vriend van Jespers, bracht hem na de uitspraak een bezoek in de gevangenis. Op zijn beurt verwijt hij Jespers dat hij – ondanks herhaalde dreigingen -  zijn mond niet had opengedaan tijdens het proces, en dat hij daardoor voor een stuk aan de basis lag van zijn eigen veroordeling.
Jespers antwoordde hem: ‘Ik was leeg. Ik heb altijd aan de andere kant van de balie gestaan, nooit dáár. Ik was alles kwijt, ook mijn persoonlijkheid. Ik had geloof in de justitie.” Het antwoord van een gebroken man die op dat moment nog niet besefte dat het lot nog een andere duistere wending voor hem in petto had...

Luiz De Baets