De Gemeentelijke Erfgoedraad Nevele is gestruikeld over twee vervallen 18e eeuwse woningen in Merendree centrum. Dat de gemeente geen graten zag in de sloop van het gebouw was voor de Raad het signaal om er de stekker uit te trekken.  Er kwam heel wat protest tegen deze sloopvergunning die de bouwheer/promotor de kans gaf om er een nieuwbouw met appartementen op te trekken. Al vroegen sommigen zich ook af waarom aan de overkant dan recent wél een imposant gebouw mocht opgetrokken worden…?Twee maten en twee gewichten? Het schepencollege vond dat dit niet kon en legde het advies van de Erfgoedraad tot behoud van de twee oude, bijna vervallen huisjes, naast zich neer.

Reden genoeg voor een interview met architecten Ivo Verhaeghe en Luc-Georges Dubrulle, twee bij de Raad  toegevoegde onafhankelijke raadgevers. Het werd een openhartig gesprek over de waarde van erfgoed, bemoeizucht en gratis architecturaal advies.

Taptoe: eerst en vooral: wat is de Erfgoedraad?

“Op vraag van de gemeente werd de Erfgoedraad in 2007 opgericht. De gemeente erkent dat er erfgoedwaarden zijn en dat die verder moeten kunnen blijven bestaan. Om beter te kunnen inschatten wat er met dit erfgoed moet gebeuren vraagt ze advies aan de raad, advies dat echter niet-bindend is.”

Taptoe: waar is het dan fout gelopen?

“Onze adviezen worden gewoonweg niet of bijna nooit gevolgd door de gemeente. Tenminste: alleen onze negatieve adviezen worden steevast genegeerd. We krijgen zelfs geen antwoord, terwijl we uren tijd stoppen in het onderzoek van de dossiers. En dat allemaal op vrijwillige basis.”

Taptoe: de Erfgoedraad maakte toch een complete erfgoedinventaris ?

“Klopt. Het gaat om een bijgewerkte versie van de Inventaris ‘Bouwen door de eeuwen heen’ uit de jaren ‘80, waar we alle particuliere woningen met erfgoedwaarde uit Groot Nevele in hebben opgenomen. Een titanenwerk dat ons twee jaar werk kostte.”

Taptoe: terug naar Merendreedorp. De eigenaar plant er een bouw met 6 appartementen. Het gemeentebestuur heeft geen bezwaar tegen de sloop van de panden, jullie wél.

“Op nauwelijks 50 meter van de kerk zijn deze huizen van grote beeldwaarde voor Merendree. Wat deze woningen zo bijzonder maakt is dat ze een heel geslaagde imitatie zijn van een stadwoning, zij het met beperkte middelen. In plaats van natuursteen is er bijvoorbeeld een kleine baksteen gebruikt. Dit vervangen door appartementen is voor ons een aanslag op het dorpsgezicht.”

Taptoe: Aan de overzijde werd recent toch ook een appartementencompex gebouwd?

“De vergelijking gaat niet op: de woningen aan de overzijde zijn nooit waardevol bevonden geweest en stonden bijvoorbeeld niet in onze inventaris. Schermen met het ‘gelijkheidsbeginsel’, zoals het gemeentebestuur hier doet, is gevaarlijk: je zal altijd wel ergens een precedent vinden.”

Taptoe: willen jullie dan eerder een restauratie van deze 18e eeuwse woningen?

“Dit pand hoeft niet te verdwijnen, dat is ons punt. We hebben er helemaal geen probleem mee als de eigenaar dit pand een toekomst wil geven. Denk niet dat alles voor ons moet blijven zoals het was. Met de Erfgoedraad hebben we de eigenaar ontmoet en hem proberen overtuigen van de erfgoedwaarde. Kijk, er zijn binnenin heel wat kleine ruimtes. Met het wegnemen van enkele muren kan je dit perfect oplossen en er een comfortabele woning van maken, aangepast aan de hedendaagse noden. We hebben de eigenaar een alternatief gesuggereerd. Als architecten gaven we hier zelfs gewoon gratis advies!”

Taptoe: jullie bemoeien zich met andermans eigendom, zullen sommigen denken. Méér: jullie bepalen wat de eigenaar mag doen.

“Laat ons toe om een vergelijking te maken. Als jij morgen een plan indient om het Gentse Gravensteen plat te gooien om er appartementen te bouwen dan zal iedereen op z’n achterste poten staan. Je moet verder kijken dan het pure eigenbelang. Let wel: wij hebben geen problemen met eigenbelang, zolang het gemeenschappelijk belang niet in het gedrang komt.”

Taptoe: de bevoegde ambtenaar in Gent heeft het gemeentebestuur in dit dossier ondertussen teruggefloten. Het pand mag nu toch niet afgebroken worden. Wat stellen jullie nu voor?

“De eigenaar kan in beroep gaan bij de bestendige deputatie, maar wij zouden liever zien dat er een nieuw en gewijzigd plan wordt ingediend. We zijn niet de enige die tegen de sloop zijn gekant: de gemachtigde ambtenaar volgt ook het negatieve advies van de gemeentelijke stedenbouwkundige ambtenaar en het advies van Ruimte en Erfgoedraad. Enkel het schepencollege leverde - tegen alle adviezen in- een positief advies af.”

Taptoe: komt er een nieuwe Erfgoedraad?

“De Erfgoedraad bestaat nog. De werking is opgeschort omdat er door ons ontslag geen experten meer in zetelen. De volgende maanden gebeurt er niks. We wachten sowieso tot na de verkiezingen en de start van de nieuwe legislatuur: dan zien we verder.”

Piet De Baets