“En meneer, wàt zoekt u?”. “De Pispot in Maldegem, mijnheer de agent.” “Excuseer, voor grappen moet je niet bij mij zijn…!” Het overkwam een chauffeur met een vracht voor een klant in deze straat. Hij vond de straat niet en stapte dus maar het politiebureel binnen.

De Pispot is nochtans een der officiële straten in het Meetjesland met een (excuseer ons) ‘vuile’ naam.  Maldegem is heus geen uitzondering op die regel. Iedereen kent ook het Patershol in Gent en de gemeenten Aarsele en Kanegem in West-Vlaanderen.
Taptoe ging eens specifiek op zoek naar vreemde, in sommige gevallen ‘lelijke’ straatnamen in onze regio en waar ze vandaan komen.

Verkiezing
Sommige straatnamen, zoals een Kerkstraat, Stationsstraat of Molenstraat vind je in zowat elke Vlaamse gemeente. Je hebt ook heel korte straatnamen, zoals Bus of Bos en Dam. En heel lange, zoals alweer in Maldegem, de “Burgemeester Charles Rotsart de Hertainglaan” (40 letters, spaties niet meegeteld).
Maar er zijn dus ook lelijke, soms (permitteer) ‘vuile’ straatnamen. Drie jaar geleden werd de ’Oude Zak’ uit Brugge verkozen tot lelijkste straatnaam in Vlaanderen. Maar dertien jaar geleden, in 2006, toen het toenmalige VRT-radiostation Donna de eerste keer dergelijke verkiezing organiseerde, haalde de “Pispot” uit Maldegem-Donk het verdiend van geduchte concurrenten zoals de ‘Rode Del’ in Arendonk en de ‘Befferstraat’ in Mechelen.

Grap
Maar zo’n, euh, aparte straatnaam, zoals Pispot, zorgt ook soms voor verwarring en is niet altijd even makkelijk in het dagdagelijkse leven.
“Toen we jaren geleden bouwden, moest er op een dag materiaal geleverd worden”, herinnerde een van de (toen) slechts vier bewoners van de Pispot zich bij de inhuldiging van hun speciaal straatnaambord. “De leverancier was heel Maldegem rondgereden, maar kon ons niet vinden. En niemand kon hem helpen. Ten einde raad stapte hij het politiekantoor binnen. Daar werd hij gewoon uitgelachen. En ik blééf intussen maar wachten op die levering... De chauffeur is dus onverrichter zake teruggekeerd. Hij dacht dat we een grap met hem hadden uitgehaald”.
Maar volgens een bewoner van de Pispot kan het nog erger.
“Er kwam hier vroeger altijd een vertegenwoordiger langs. Die woonde in Stekene, in de... ‘Vorte Koestraat’. Dan mogen wij nog niet klagen. Geef ons dan maar onze Pispot”.

Gat en Piet
Maar Maldegem is heus geen uitzondering. Sint-Laureins kent zijn Hollandersgat (een stuk kreek), maar ook een Prospergatstraat.
‘Gat’ is een veelgebruikt bestanddeel om in het Meetjesland straatnamen te fabriceren: denk maar aan het Blekkersgat in Maldegem of het ‘Keigat’ op de grens van Zomergem en Ursel. Dat ‘gat’ heeft niks te maken met het menselijk achterste, maar gaat terug tot de middeleeuwen.  De Nederlandse variant betekende in de vijftiende eeuw ‘onverharde weg’. Maar ‘Gat’ betekent ook ‘opening’ en dat achtervoegsel wordt soms gebruikt om een zeestraat aan te duiden, zoals het Kattegat tussen Zweden en Denemarken.
Ook de ‘pieten’ zijn soms niet ver af in het Meetjesland, zoals in de Terpietestraat in Assenede en de Pietendries in Knesselare.
Maar dé  trofee van “vuilste” straatnaam gaat ons inziens naar de “Poeperkeswegel”, een trage weg tussen Zonnestraat, Leopoldkanaal en Beoostereedepolderdijk in Sint Laureins. De naam werd in de gemeenteraad van 10 februari 2016 officieel ingesteld, op vraag van (toenmalig) cultuurschepen Robert Soberon (N-VA). De naam verwijst naar verluidt naar een van de geliefkoosde plekken van stelletjes om de liefde te bedrijven, een vroeger veel voorkomende activiteit (en misschien nu nóg ?) op die plaats. Daar had niemand van de Sentse verkozenen enig bezwaar tegen…

Volksmond en slechte smaak
Maar waar komen die ‘vuile’ straatnamen vandaan? Daarvoor moeten we enkele eeuwen teruggaan. Vroeger kregen straten heel spontaan namen. En de bewoners zochten het nooit ver. Als je de naam van de straat hoorde, wist je meteen wat je daar kon verwachten. Hopelijk was dat niet zo als de naam Prospergatstraat in Watervliet ontstond... Bos of Bus verwijst naar de bossen in die straat, Kerkstraat en Molenstraat maken er ook geen geheim van wat er in die straat stond. Maar de volksmond kende geen taboes. Verschillende gemeenten kenden een Lijkenstraat, langswaar de overledenen naar het kerkhof werden afgevoerd. In Zomergem bestaat er een kerkwegel, in de buurt van de Hofbouwstraat, die in de volksmond nog altijd de … ‘Strontwegel’ wordt genoemd. En de straat Nieuw Bedelf, nochtans in het centrum van  Sint-Laureins heette in de volksmond ook al ‘Strontstraatje’. Maar evengoed heeft de volksmond het ook over het ‘Suikerstraatje’. Hoe dat samen te rijmen valt, weet alleen de... volksmond.
Zo had/heeft (alweer) Maldegem in de volksmond een ‘Hoere(n)dreef’. Dat was/is een straat parallel met de Noordstraat.
“Je moet weten dat de Noordstraat lang geleden dé winkelstraat was in Maldegem, die ooit meer dan 100 winkels telde. Daar kwam veel volk op af. En dus ook dames die dat beroep uitoefenden. Omdat de winkeliers dat uiteraard liever niet op hun stoep zagen gebeuren, verplaatsen de dames hun activiteiten naar een parallelle straat”, geeft Etienne Dhont, voorzitter van de Maldegemse cultuurraad als uitleg mee.

Pispotten
Hoewel normaal de goede, politieke smaak bepaalt welke naam een straat krijgt, zijn er dus nog enkele restanten uit vroegere tijden. Zoals inderdaad de Pispot in Maldegem-Donk.
“Die straat, toen een dreef, ligt er al honderden jaren en ze komt al voor in boeken uit de zeventiende en achttiende eeuw”, verklaart Etienne Dhont nog. Hij haalt er een publicatie van Davidsfonds uit de vorige eeuw bij. Daaruit blijkt dat de Pispot vroeger de Pispotdreef noemde en een landweg op Donk was,  zonder bewoning. En die dreef werd dan weer genoemd naar de ‘Pispotvijver’, die op de hoek van de Heirweg en de Brugsesteenweg lag. Hij verzandde langzaam en is intussen verdwenen.
“En waarom hij de Pispotvijver heette, lijkt mij vanzelfsprekend”, knipoogt de voorzitter. “De geschiedenis wil dat er in die vijver geregeld pispotten werden leeggegoten.”
Of als redding gebruikt bij hoognodige behoefte…?

Nóg namen
Voor de liefhebbers geven we tot slot nog enkele ‘inspirerende’ andere namen die in het Meetjesland voorkomen en toch soms even de wenkbrauwen doen fronsen:
Windgatstraat (Lembeke), Muizenhol (Watervliet), Ter Piete (Assenede), Pietendries (Knesselare), Plassendale (Maldegem), Vrijedijk (Watervliet), Vullaertstraat (‘vuilaard’ uitgesproken?) in Beernem en de Preutelstraat (Watervliet).

Piet De Baets